Pasaiako Udalaren Kultura eta Hezkuntza Sailak, ZABALDIYA bildumaren bigarren zenbakia argitaratu du, Pasaiako udalaren arte bilduma izenburupean

Ondarea bertatik bertara programaren baitan asteburu honetan bisita gidatuak egingo dira Gipuzkoako herri ezberdinetan. Gipuzkoako Foru Aldundiak, udaletako teknikari eta kultur eragileekin batera, ohiko zirkuituetatik kanpo edota ezkutuko edo ezezagun diren ondare elementuak ezagutzera eman nahi dituzte.

Artxiboetan lan egitean, gehienetan,dokumentuen edukiari erreparatzen diegu; gutxitan berriz dokumentuaren egiturari edo ezaugarri fisikoei. Baina begiek ez dute letra artean dantza egiten bakarrik, irudiak ere gogoko izan ohi dituzte eta oraingoan Getariako Alkatetza zigiluetan egin dute geldialdia.

Aurtengo maiatza hauteskunde hilabetea da. Udala osatuko duen gobernua eta Batzar Nagusietako eserlekuak nola banatuko diren aukeratzeko zita dugu bertan.

Zegamak orain 400 urte lortu zuen independentzia. Hori dela eta, Zegamako udalak erakusketa bat antolatu du. Argazkiak, grabaduak, mapak, taulak eta idatziak prozesu hori ulertzeko lagungarriak ditugu, orain laburbildurik aurkezten duguna.

Apirila izanik, ezin ahaztu herriko festa esanguratsuena ospatzen den hilabetea dela. Zumaiako zaindaria San Pedro izan arren, San Telmo santuarekin loturiko festek esangura berezia dute zumaiarrengan. San Telmo itsasoarekin lotura estua duen deitura erlijiosoa da eta izen bereko festak ere itsas kutsu nabaria mantentzen jarraitzen du.

Egun hauetan arrantza-ontziak atzera eta aurrera ikusten dira. Portuan sartu eta itsasora atera, portura bueltatu eta itsasora berriz. Antxoa arrantzatzeko garaia izaten da urteko sasoi honetan eta buru belarri dabiltza arrantzaleak.

Gure artxiboak ere, herritarrek bezala, Guda Zibileko ondorio latzak jasan zituen. Herrian bertan enfrentamendu militarrik egon ez zen arren, dokumentuak suntsitu ziren, espedienteak desagertarazi, material asko bidean "galdu"...

Villabonako udal artxiboan berri asko eta interesante dago. Gaur aurkezten duguna, baina, bereziki erakargarria da. Gainera, ez dira Gipuzkoan asko horrelako espedienterik duten herriak. Villabona-Amasako armarriaren ziurtagiriari buruz ari gera. Ziurtagiri hau ez da edonolakoa, 1671 urtean egindakoa bait da.

Asteasun gordetzen den Udal Ordenantzarik zaharrena 1534 urtekoa da, apirilaren 14ean Udalak eta Carlos I erregeak onartutakoak hain zuzen. Badira ba 481 urte ordenantza hau onartu zenetik.